Wie lopen extra risico?

Jongeren die eenzaam zijn, weinig zelfvertrouwen en weinig sociale vaardigheden hebben krijgen sneller problemen met gamen. Ook mensen met autisme, AD(H)D of een licht verstandelijke beperking (LVB) lopen extra risico op problematisch gamen.

Bart Alders, preventiewerker geeft uitleg over dit onderwerp.

 

Gamen en ADHD

De term ADHD staat voor aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder). Kinderen met ADHD zijn druk, impulsief en kunnen zich moeilijk concentreren.

Er zijn aanwijzingen dat gamen extra aantrekkelijk is voor kinderen met ADHD. Uit onderzoek bleek dat jongens met ADHD vaker problematisch gamegedrag vertoonden dan jongens die dit niet hebben.

Mogelijke oorzaken zouden kunnen zijn:

  • Dat kinderen met ADHD meer behoefte aan spanning hebben doordat ze snel verveeld raken. 
  • Dat kinderen met ADHD door hun impulsiviteit vaker gevoelig zijn voor snelle en directe beloningen.
  • Dat kinderen met ADHD (en hun ouders ook vaak) ervaren rustiger te worden door TV of andere beeldschermactiviteiten, zoals ook gamen.

Het is goed om als ouder van een kind met ADHD te beseffen dat gamen erg aantrekkelijk is. Probeer erachter te komen wat je kind zo leuk vindt aan gamen en wat voor voordelen hij eruit haalt. Deze zijn er ook, bijvoorbeeld contact met vriendjes of het rustiger worden na een drukke dag op school.

Het is echter wel aan te raden het gamen te kaderen binnen een normale dagelijkse structuur en met duidelijke regels.

Gamen met een licht verstandelijke beperking.

Naast algemene voordelen zitten er voor LVB-jongeren nog specifieke voordelen aan gamen. Tijdens het gamen zie je elkaar niet dus je beperking valt niet direct op. Dat kan een gevoel van vrijheid opleveren. Bovendien is contact leggen in een virtuele wereld gemakkelijker dan in het echte leven.

De groep mensen met een verstandelijke beperking loopt ook extra risico als het om gamen gaat omdat:

  • Door gebrekkige kennis en cognitieve vaardigheden zijn ze niet goed in staat om de risico’s van gamen in te schatten.
  • Nee zeggen en maat houden is voor LVB-jongeren moeilijker.
  • Internet is anoniemer wat ervoor kan zorgen dat je gemakkelijker voor de gek gehouden wordt, maar ook dat je zelf mensen voor de gek denkt te kunnen houden. Je kunt immers iedere identiteit aannemen die je maar wilt.
  • Je ziet geen gezichtsuitdrukking van de ander. Sommige gamers gebruiken smileys om aan te geven hoe een opmerking bedoeld is, maar niet iedereen doet dat. Hierdoor kun je iemand gemakkelijk verkeerd begrijpen. Jongeren met een LVB voelen binnen een bepaalde context minder goed aan hoe een opmerking bedoeld is.
  • Sommige games lijken gratis, maar kosten na een proefperiode geld. Of je moet betalen om bepaalde gebruikersvoorwerpen te bemachtigen. In ieder geval kosten sommige games op een of andere manier geld. Jongeren met een LVB vinden het vaak moeilijk om de consequenties op lange termijn in te schatten.
  • In games komen ook reclames voor. Doordat LVB-jongeren vaak naïever en goedgeloviger zijn maakt dat hen extra gevoelig voor reclame. 

Autisme Spectrum Stoornis (ASS) & gamen

Het begrip Autisme Spectrum Stoornissen (ASS) is een verzamelnaam voor een breed spectrum aan ontwikkelingsstoornissen al aanwezig op de kinderleeftijd. De problemen of moeilijkheden die een persoon met een autismespectrumstoornis heeft verschillen per persoon. Dit is belangrijk om in je achterhoofd te houden bij het lezen van informatie over ASS. We zullen algemene kenmerken en moeilijkheden noemen, maar deze zullen niet allemaal van toepassing zijn op jouw kind. 

Informatie wordt bij mensen met autisme anders verwerkt. Prikkels zoals geluid, beeld, gevoel en emoties kunnen harder of zachter opgemerkt worden. Over het algemeen hebben mensen met autisme meer aandacht voor details, maar kost het moeite het overzicht te houden van deze details en een goed kloppend geheel te maken. Hierdoor hebben mensen met autisme vaker problemen met overzicht en planning, communicatie, sociale interactie en verbeelding.

Er is natuurlijk veel meer te zeggen over de autismespectrumstoornissen. Voor een uitgebreide beschrijving van wat autismespectrumstoornissen zijn verwijzen we je naar de website van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie en de Nederlandse Vereniging voor Autisme.

Meer risico op problematisch gamen bij autisme.

Er zijn aanwijzingen dat problematisch gamen vaker voorkomt bij jongeren met ASS.

Gamen is voor vele jongeren een leuke hobby. Gamen is voor veel jongeren met autisme echter extra aantrekkelijk. Dit kan verschillende redenen hebben.

  • Jongeren met autisme geven vaker aan dat ze moeite hebben met face-to-face contacten. Inschatten wat een ander denkt, of bedoelt met lichaamstaal en intonatie kan soms moeilijk zijn. Ook een gespreksonderwerp verzinnen is soms moeilijk. In een game omgeving is dit makkelijker: je praat ergens over als je zin hebt en anders speel je gewoon het spel samen. Ook heb je al een leuke gezamenlijke interesse.
  • Jongeren met autisme hebben over het algemeen erg veel houvast aan structuur en logica. Beiden vind je in games terug.
  • Het leven kan erg onvoorspelbaar zijn. Zeker voor jongeren met ASS kan deze onvoorspelbaarheid spanning of een gevoel van onmacht geven. In een game bepaal zelf wat er gebeurt. Je kunt bijvoorbeeld kiezen wie je wil zijn en met wie je contact hebt.
  • Jongere kinderen met ASS hebben vaker moeite met zelf fantasiespel bedenken. Een game biedt een kant-en-klare fantasiewereld om te ontdekken.
  • De soms vermoeiende of verwarrende werkelijkheid kun je door gamen ontvluchten.
  • Prikkels van een spel zijn enigszins voorspelbaar, beïnvloedbaar ,veilig en beperkt . Als de prikkels van het alledaagse leven in de “echte wereld” erg vermoeiend zijn, of soms zelfs als bedreigend worden ervaren, dan biedt het gamen een erg prettige verlossing hiervan, dit geeft rust, ontspanning en plezier.
  • Ook geven individuen met een ASS vaker aan dat ze zich eenzaam of depressief voelen. Jongeren die hier last van hebben ontwikkelen vaker een voorkeur voor online contact, bijvoorbeeld via gamen.

Autisme & gamen: tips om het leuk te houden

  • Het is goed om je te verdiepen in het gamegedrag, maar ook de game motivatie van je kind. Voor sommige kinderen met ASS echter zijn vragen zoals “Wat vind je leuk aan….?” “Hoe voel je je……? “ erg moeilijk om te beantwoorden. Daarom is het handiger te vragen naar de praktische zaken in de game: “Wat moet je doen?” “Is dat moeilijk?” ”Wanneer is het spel klaar?” “Is het spel ooit afgelopen?” ”Met wie speel je het spel?” “Maken jullie afspraken over wanneer je weer online bent?” “Voel je je ooit verplicht om online te gaan, of vind je het gewoon leuk?” 
  • Het is aan te raden om geen vage tijdsaanduidingen te gebruiken, maar om van te voren zo precies mogelijk af te spreken hoelang er gegamed mag worden. Laat 5 of 10 minuten van tevoren weten dat het einde nadert.
  • Als je het moeilijk vindt om te bepalen wat de grenzen zijn qua gamen, vergelijk het gamen dan met andere tijdsvreters zoals tv kijken, boeken lezen, met vrienden afspreken, sporten etc. Probeer te bedenken wat je in dat geval acceptabel zou vinden.
  • Een jongere met ASS heeft extra duidelijkheid nodig. Wees daarom concreet in wat je van hem verwacht, wanneer en waarom je dat verwacht.
  • De mentale leeftijd van een jongere met ASS is vaak jonger dan zijn werkelijke leeftijd. Let daarom goed op bij de keuze van de games. Probeer in te schatten of de mentale leeftijd van je kind ongeveer overeenkomt met het spel dat hij wil spelen.